-


KIŞIK VE HINIS


Bu haber 23.10.2015 10:48 eklenmiş ve 1358 kez görüntülenmiştir.
Cemalettin GÜZELBABA

              Geçenlerde bir gurup arkadaşımla birlikte yeni tanıştığım emekli  öğretmen abimizle sohbet ediyoruz. Konuşma sırasında söz, klasik; aslen nerelisine geldi. Hınıslıyım deyince; bir an şaşırdı.  Şu kahvehanelerinde her masada mutlaka Kışık oynanan şehir değil mi? Dedi. Şaşırma sırası bendeydi. Hocam nerden biliyordu Hınısı! Hem bilse bile her kahvehanede, her masada Kışık oynandığını; onu da geç, bir tek kelime Kürtçe bilmemesine rağmen Satrancın karşılığının  Kışık olduğunu bilmesi… pes doğrusu…

         … Sonradan  ilk görev yerinin Hınıs olduğunu, Erzurumdan Hınısa ilk gittiğinde gözünün korkutulduğunu; İlçeye  indiğinde dinlenmek için girdiği ilk kahvede her masada satranç oynayan iki kişinin etrafında kümelenen insanları gördüğünde hayatının şaşkınlığını yaşadığını; böylece daha önce karşılaşmadığı yeni bir kültürle karşı karşıya olduğunu anladığını anlattı. Sonra masadaki diğer arkadaşlara Hınısta kaldığı süre içindeki tanık olduğu kültürü ve özellikle satranç kültürünü anlatıp özlemini aktardı.

        …Bayram tatili nedeniyle Hınısa gittiğimi bir ay kadar önce döndüğümü söyleyince; Kahvehanelerde Halen Kışık oynanıp oynanmadığını sordu!...

             ….Hınısın kahvehanelerinde kışık oynanmadığını, yanlızca Pasaj içindeki kahvede ve Tapuların kahvesinde bir iki masanın olduğunu, orta yaşlıların üst katlarda kurulu yeni versiyon kafelerde kağıt oyunları oynadıklarını, gençlerin ise internethanelerde savaş oyunları oynadıklarını ve çetleştiklerini söyleyemedim.

                    ...

                 Hınısın bir parçası, Onu diğer yörelerden ayıran; kendine has kültürü olduğunu kanıtlayan değerlerin en önemlisiydi Kışık. Çocukluk ve gençlik yıllarımızda evde ve kahvehanelerin her masasında mutlaka bir kışık tahtası bulunurdu. Büyükler büyük bir ustalıkla alimhane düşünerek taşları her oynattığında bir sonraki hamlenin ve karşı oyuncunun hamlesinin ne olacağı yönünde her izleyicinin kafasında aynı bir kuram oluşurdu.

              Yeni oynayanlar ve acemiler bolca çoban matı olurlardı.Bir de bit yeniği vardı. Süre yoktu bugünkü modern satranç oyunlarındaki gibi. Her oyuncu kendiliğinden ne zamana kadar hamle yapacağını bilir, karşı oyuncunun son hamlesine kadar hesaplardı…

               Yeri gelmişken yeni tanışmış olduğum Hocam Her Hınıslı bilir, oynarmış misali daha Satranç oynamayı bilip bilmediğimi sormadan satranç oynamayı teklif etti….Şaka babında her sakallıyı….babında bir söz sarf ettikten sonra Öncelikle satrancın nasıl icat edildiğini bilip bilmediğini sordum. Bilmediğini söyleyince; Büyük bir gururla daha önce öğrendiğim kşıktaki şah ve vezir olayını anlattım.

                 Vaktiyle Zevke ve oyunlara çok düşkün olan İran Şahı; Mevcut oyunlardan sıkılmış ve Vezine yeni bir oyun icat etmesini emir buyurmuş. Vezir uzun araştırma ve uğraşlardan sonra satrancı icat etmiş, oyun figürlerini ise at, fil, deve gibi hayvan figürlerinden oluşturmuş. Oyunu öğrenip çok beğenen Şah vezirini ödüllendirmek istemiş.

    -  EY Vezir!  dile benden ne dilersen. Beytül maldan istediğin kadar al .

    -  Şahım efendim kulunuz canınızın sağlığından başka bir şey istemez.

Şah ısrar etmiş, illede ödül verecek. Çok akıllı olan vezir boynunu büküp.

    -  Şahım  Kışık tahtasının ilk kutucuğuna bir buğday tanesi koyalım, ikinci kutuya iki katı olan iki bugday tanesi, üçüncü kutuya onun iki katı olan dört tane şeklinde katlar halinde son kareye gelindiğinde oluşacak miktar kadar buğday vermeniz kafi. Demiş.

Şah gülerek ey vezirim buğday siloları senin, istediğin kadar al demiş ise de ; vezir

ille de tahta üzerindeki kadar buğday almakta diretmiş. Böylece satranç tahtasının ilk karesine bir buğday tanesi konmuş, sonraki her kareye katları halinde konulup son kareye gelindiğinde Dünyanın tüm buğday hasatının dahi  isteği yerine getirmeye yetmediği görülmüş….Bunu gören Şahın vezirine olan hayranlığı daha da artmış ve kışıktaki iki taşın ismini Şah ve Vezir olarak  değiştirmiş…. O gün bu gündür kışıkta şahı mat etmenin en önemli taşı vezir olmuş.

       …..

   

       Kışık öylesine stratejik ve önemli bir oyun ki; Savaşlarda siyasette hep onun hamlelerini en iyi kullanan başarılı olmuş ve kazanmaya devam ediyor.

       … Ne dersiniz? Günümüz siyaseti de biraz kışık gibi değil mi….Görelim bakalım ...Şah……MAT….. VESSELAM

 

                  

Yazara ait son 10 makalele
MÜZECİLİK
RUMUZ GONCAGÜL
KIŞIK VE HINIS
" Aşk Grevi" adlı oyunumuz
SOSYALLEŞMEK
R E P L İ K
T İ Y A T R O (YENİ OYUN)
YEREL SEÇİMLERİN ARDINDAN
TİYATRO
ANKETLER
Yorum Yaz - Yorumlar
FUAT 09.11.2015 10:21
HINISIMIZIN BİLGELERİNDEN HİÇ BAHSETMİYORSUNUZ MESELA YAMANLAR KÖYÜNDE ŞEYH ALİ AYGÜN ŞEYH NADİR ŞEYH İSA İHTİYAR DEDE BU DEĞERLİ İSLAM ALİMLERİNİN MEZARLARI ŞU AN ÇOK KÖTÜ DURUMDA DİĞER İLLERDE TÜRBEdar SORUMLULARI BURALARA DEVLET DESTEKLİ BAKIM YAPTIRMIŞLARDIR. İNANIN BU ALİMLERİN MEZARLARINA VERECEĞİMİZ DEĞER SAYESİNDE ORALARDA ÖZELLİKLE BEREKET ARTACAK VE HUZUR GELECEĞİNE İNANIYORUM BU KONUDADA BİR YAZI YAZARSANIZ SEVİNİRİM TEŞEKKÜRLER
PEPErdal DURMUŞ 26.10.2015 17:03
Cemalettin bey güzel ve akıcı bir yazı tebrik ederim. İnşallah bu Hınıs ın güzellikleri hep eskiden olduğu gibi şimdide devam eder. Saygılar yazılarınızda başarılar dilerim.
Toplam 2 yorum yapılmıştır.
 ‹ 
 › 

ÇOK OKUNANLAR
SON YORUMLAR



Hınıs'ın çehresini değiştiren sebepler hangisidir?

46%

21.4%

17.5%

9.6%

5.5%


Erzurum Hınıs ilçesi paylaşım ve bilgi portalıdır. Fotoğraflar ve videolar ayrıca tüm köylerimiz hakkında bilgiyi HınısınSesi.com da bulabilirsiniz
Hınıs'ın Sesi - Erzurum Hınıs ilçesi paylaşım ve bilgi portalı
Hınıs'ın Köyleri
Hınıs'ın Genel Durumu
Hınıs'ta Eğitim
Hınıs'ta Sosyal Yaşantı ve Konut
Hınıs'ın Ekonomik Durumu
Hınıs'ta Altyapı ve Ulaşım
Hınıs'ın Coğrafi Yapısı ve İklimi
Hınıs'ın Tarihi Eserleri ve Turistik Yerleri
Hınıs'ın Tarihi
Acarköy
Akbayır
Akçamelik
Akgelin
Akgöze
Akören
Alaca
Alagöz
Alınkiri (Abdalan)
Alınteri
Altınpınar
Arpadere
Avcılar
Başköy
Bayırköy
Bellitaş(Herami)
Beyyurdu(Begordi)
Çakmak
Çamurlu
Çatak
Çilligöl
Dağçayırı
Demirci
Derince
Dervişali
Dibekli
Dikili
Divanhüseyin
Elmadalı
Erbeyli(Tirkiş)
Erduran
Erence
Esenli
Göller(Kahgik)
Güllüçimen
Gürçayır
Güzeldere
Halilçavuş
Hayran
Ilıcak(Germik)
İsmail
Kalecik
Karaağaç
Karabudak
Karamolla(Kerimelle)
Kazancı
Ketenci
Kızılahmet
Kızmusa
Kongur
Meydanköy
Mezraa
Mollacelil
Mollakulaç
Mutluca
Ortaköy
Ovaçevirme
Ovakozlu
Parmaksız
Pınarköy
Şahabattinköy
Şahverdi
Şalgamköy
Saltepe
Sıldız
Söğütlü
Sultanlı
Suvaran
Tanır
Tapuköy
Taşbulak
Tellitepe
Tipideresi
Toprakkale
Toraman
Ulucayır
Ünlüce
Uyanık
Yamanlar
Yaylakonak
Yelpiz
Yeniköy
Yeşilyazı
Yolüstü(Arus)